"Azərbaycanın təbiəti və Azərbaycanda
olan bütün başqa infrastruktur buna
imkan verir ki, ölkəmizə turistlər gəlsinlər"

Heydər Əliyev

 

 

 

 

Naxçıvanın turizm potensialının təbliği "Şərq qapısı" qəzetinin səhifələrində

XX əsrin 50-ci illərindən başlayaraq dünyada sürətlə yayılmağa başlayan turizmin inkişafı bu sahənin geniş təbliğatı ilə mümkün olmuşdur. Turizm ehtiyatlarının və ümumilikdə, turizm potensialının öyrənilməsi ilə yanaşı, onların kütləvi təbliğatı da insanları səyahətlərə cəlb edən amillərdən biridir. Məhz buna görə də 100 illik yubileyi qeyd olunan “Şərq qapısı” qəzetinin də Naxçıvan Muxtar Respublikasında turizmin təbliğində çox mühüm xidmətləri olduğunu deyə bilərik. Belə ki, hələ keçmiş sovetlər dönəmində turizmin tamamilə dövlət inhisarında olduğu vaxt sərhədyanı bölgə olan Naxçıvana əcnəbi turistlərin səfərləri məhdudlaşdırılmış və qədim diyarın turizm ehtiyatları da istifadəsiz qalmışdı. Bununla belə, insanların yaşadığı diyarın sahib olduğu təbii gözəlliklərini, tarixi-mədəni zənginliklərini tanıtmaq, bununla fəxr etmək kimi vətənpərvər hissləri həmişə, hər fürsətdə özünü göstərirdi. Belə unikal imkanları isə hələ 70-80 il əvvəl öncül mətbuat orqanlarından biri olan  “Şərq qapısı” qəzeti yaradırdı. 

 Bu gün Naxçıvana səfər edən turistlərin əsas motivləri arasında qədim diyarın tarixi abidələri, təbii sərvətləri və qonaqpərvərlik elementləri ilə tanışlıq mühüm yer tutur. Qəzetin arxivinə nəzər saldıqda hələ 1940-cı illərdən başlayaraq Naxçıvanın mineral suları, yaşı min ilə çatan qədim abidələri haqqında olan məqalələri bugünkü turizm ehtiyatları haqqında dərc olunan çoxsaylı yazıların girişi kimi də qiymətləndirmək mümkündür. Şübhəsiz, bunlar o zaman çox ciddi şəkildə aparılan kommunizm ideologiyasının fonunda çox cəsarətli addımlar idi və həmin dövrdə mərkəzin icazəsi olmadan ayrı-ayrı bölgələrin, xüsusən də Naxçıvan kimi iki kapitalist dövləti ilə həmsərhəd olan bir regionun turizm cazibəsindən danışmaq böyük qətiyyət və vətənpərvərlik duyğusu tələb edirdi.

Həmin dövrlər qəzetin səhifələrində indiki kimi birbaşa olaraq insanları turizmə çağıran, asudə vaxtını səyahətlərdə keçirməyi təbliğ edən yazılar olmasa da, Naxçıvanın turizm imkanlarının təbliği və ümumiyyətlə, “turizm” və “turist” ifadələrinin ilk dəfə işlədilməsi baxımından 20 ok­tyabr 1957-ci ildə dərc olunmuş “Qafqazın turist xəritəsi” adlı məqalə diqqəti cəlb edir. Bu məqalədə Naxçıvanın turist marağı kəsb edən görməli yerləri haqqında Moskvada çap edilmiş turist xəritəsində qeyd olunması barədə məlumatlar vardır. Daha sonra qəzetin 17 may 1959-cu il sayında dərc olunmuş “Dağ-iqlim kurortlarından geniş istifadə edək” adlı yazı Naxçıvanda müalicə turizminin perspektivlərinə mütəxəssis rəyi baxımından əhəmiyyətlidir. 19 iyul 1961-ci il tarixli “Turizmi inkişaf etdirək” başlıqlı yazı isə həcmcə kiçik olsa da, əslində, o dövrdə insanların turizm mövzulu yazılara nə qədər çox meyilli olduğunu göstərir.
Qəzetdə 13 noyabr 1964-cü il tarixdə dərc edilmiş “Culfa turist şəhəri olacaqdır” başlıqlı kiçik yazı o dövrdə şəhərin mühüm tranzit mövqeyinə hesablanmış və bəlkə də, 30 il sonra, yəni Azərbaycanın müstəqilliyi dövründə xaricə turist səfərlərinin çox geniş yayıldığı dövr üçün qiymətli ideyalar ortaya qoyur. Yaxud Şahbuzun təbiət gözəli Batabat yaylağının yalnız ferma və yaxud heyvandarlıq məqsədilə istifadəsinə bir növ üsyan edən görkəmli elm xadimi Budaq Budaqov hələ qəzetin 27 sentyabr 1969-cu il sayında “Mərcan gözlü Batabat” başlıqlı yazısı ilə bu cənnətməkanın gözəl turizm, istirahət guşəsi olduğunu dilə gətirirdi. Bugünkü yazılarla müqayisədə mövzuya akademik səviyyəli yanaşma baxımından həmin yazını qəzetin turizm təbliğatı tarixində bir başlanğıc da saymaq mümkündür. Daha sonrakı dövrlərdə qələm əhlinin müxtəlif rekreasiya, tanışlıq məqsədli yazılarını görsək də, qəzetin 8 iyun 1976-cı il tarixli nömrəsində Əməkdar jurnalist Nurəddin Babayevin “İstirahət! Necə, harada”, yaxud Muxtar Məmmədoğlunun 1 oktyabr 2004-cü il tarixli “Ölkə üçün gəlirli sahə: turizm” başlıqlı yazılar asudə vaxtın təşkili baxımından dövrünün reallıqlarına görə çox aktual məqalələr idi.

Sonrakı dövrlərdə qəzet turizm və tanıtım baxımından olduqca rəngarəng mövzulara toxunurdu. Məşhur norveçli səyyah Tur Heyerdalın Azərbaycana səfərindən tutmuş (3 sentyabr 1981-ci il) ulu öndər Heydər Əliyevin büstünün Naxçıvan şəhərinin ən gözəl yerində – Əcəmi seyrəngahında açılması ilə əlaqədar verilmiş geniş yazıyadək (1 avqust 1986-cı il) olduqca maraqlı yazılar vardır.
Naxçıvanın cazibədar turizm ehtiyatlarının təbliği hətta Azərbaycan xalqı ən ağır günlərini yaşadığı 1988-1994-cü illərdə də unudulmamışdır. O zamanlar Novruz bayramı şənliklərinə icazə verilməsi, müqəddəs Əshabi-Kəhf ziyarətgahına edilən səfərlərin azad olması, daha sonra sərhədyanı ticarətin liberallaşması və dünya azərbaycanlılarının həmrəylik arzularından doğan qovuşmaq istəyi qəzetdə dərc olunan yazıların da motivlərini təşkil edirdi. O dövrdə Naxçıvanda siyasi fəaliyyətlə məşğul olan ümummilli lider Heydər Əliyevin gərgin fəaliyyəti nəticəsində sovetlərin dağılmasından və erməni təcavüzü nəticəsində təklənmiş Naxçıvan əcnəbi jurnalistlərin, iş adamlarının və diplomatların səfər etdiyi region kimi diqqəti çəkirdi. “Türkiyə-Azərbaycan: qarşılıqlı faydalı işgüzar əlaqələr” (4 mart 1990-cı il), “Təbriz oxuyur”du dağlar başında” (25 aprel 1990-cı il), “İtaliya jurnalistləri Naxçıvanda” (18 iyul 1990-cı il), “Türkiyənin nümayəndə heyəti Naxçıvanda” (17 yanvar 1991-ci il), “Ərzuruma gedən yollar (15 may 1991-ci il), 1992-ci ildə Naxçıvan Hava Limanına ilk iritutumlu təyyarələr qəbul edilməsindən xəbər verən 3 mart sayında “Yeni hava xətti açıldı”, ümummilli lider Heydər Əliyevin 23 mart 1992-ci ildə Türkiyəyə səfəri zamanı Türkiyə Respublikasının Baş naziri Süleyman Dəmirəllə görüşü barədə (1 aprel 1992-ci il), Türkiyə Respublikasının Baş naziri Süleyman Dəmirəlin 28 may 1992-ci ildə Naxçıvana səfəri (30 may 1992-ci il) barədə yazıları bu dövrdə qəzetin səhifələrində oxuyuruq.

16 dekabr 1995-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri cənab Vasif Talıbovun Naxçıvana rəhbər seçilməsi muxtar respublikanın müasir inkişafında dönüş nöqtəsi oldu. Bundan sonrakı dövr bütün sahələrdə, o cümlədən turizmin inkişafında da yeni mərhələ başladı. Bu dövrdən sonra Naxçıvanda həyata keçirilən elmi tədbirlər, simpozium və konfranslar, rəsmi səfərlər turizmin inkişafına mühüm təsir edən amillər olmuşdur. Qədim diyardakı abidələrin tədqiqi və bərpası, muzeylərimizin fəaliyyətinin işıqlandırılması, yeni muzeylərin yaradılması, yaşıllıqların artırılması, biomüxtəlifliyin qorunması ilə yanaşı, həyata keçirilən infrastruktur layihələri öz nəticəsini turizmin də inkişafında göstərmişdir. Naxçıvanda yeni otellərin inşası, mövcud otellərin 5 ulduzlu keyfiyyət standartları səviyyəsində yenidən qurulması, turizmin idarəolunması üzrə aidiyyəti təşkilatların müasir maddi-texniki şəraitlə təmin olunması kimi turizmin inkişafına müsbət təsir edən amillər qəzetin ilk səhifələrində oxuculara təqdim edilmişdir.
2011-ci il ölkəmizdə “Turizm ili” elan olunmuşdur. Həmin il qəzet də bu istiqamətdə təbliğatda dönüş etmiş, geniş təhlil və təbliğ məzmunlu yazılar dərc etmişdir. Bu dövrdən başlayaraq qəzetdə “Naxçıvan Muxtar Respublikasının turizm marşrutları” rubrikasındakı silsilə məqalələr, muzey ziyarətləri, əcnəbi turistlərin Naxçıvana səyahət təəssüratları, Naxçıvan haqqında xaricdə nəşr olunmuş yazılar haqqında xəbərlər qəzetin səhifələrini oxunaqlı etmişdir. 2012-ci ildə qəzetin internetdə yayımlanması, ayrıca olaraq ingiliscə turizm məzmunlu məqalələrin virtual məkanda yüz minlərlə oxucuya çatdırılaraq Naxçıvana səyahətə gəlmək istəyənlər üçün əsl informasiya komfortu yaratmışdır. Həmin illərdə ölkə başçısının Naxçıvana səfərləri, türkdilli ölkə liderlərinin muxtar respublikada keçirilmiş zirvə görüşləri, tanınmış elm, mədəniyyət xadimlərinin səfərləri, ənənəvi olaraq keçirilən beynəlxalq idman tədbirləri, müxtəlifməzmunlu festivallar turizm-tanıtım baxımından da əsl fürsətə çevrilmiş və bu mühüm hadisələr qəzetin başlıqlarında yer almışdır.
18 mart 2016-cı il tarixdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisində “Naxçıvan Muxtar Respublikasında turizmin inkişaf etdirilməsi” mövzusunda müşavirə keçirilmiş, aidiyyəti təşkilatlar qarşısında ciddi vəzifələr qoyulmuşdur. Müşavirədə çıxış edən Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri cənab Vasif Talıbov muxtar respublikadakı turizm ehtiyatlarının və yaradılmış turizm infrastrukturunun potensialından tam istifadə olunmadığını qeyd edərək əlaqədar təşkilatların Naxçıvana turistlərin səyahətlərinin artırılması üçün daha səmərəli işləmələri üçün ciddi tapşırıqlar vermişdir.
2018-ci ildə Naxçıvan İslam Mədəniyyətinin Paytaxtı elan olunmuşdur. Bu mühüm beynəlxalq tədbir çərçivəsində Naxçıvana səfər etmiş çoxsaylı qonaq blokada şəraitində Naxçıvanın hərtərəfli inkişafına şahid olmuş, xalqımızın qonaqpərvərliyinə və tolerantlığına heyran qalmışlar. Bütün bunlar bir əsrə yaxın jurnalistika təcrübəsi məktəbində yetişmiş qəzet əməkdaşlarının usta qələmində işıqlandırılmış, müxtəlif mövzulara toxunulmuşdur.
Bu gün Naxçıvan özünün əsl intibah dövrünü yaşayır. Naxçıvana gələn hər bir qonaq, hər bir peşəkar səyyah Gəmiqayadan bu qədim Nuh yurduna ani bir nəzər salıb, Ordubadın qədim küçələrində yüz illər öncəsinə səyahət edir, Əshabi-Kəhfdə ürəyinin ən şirin arzuları üçün dualar edib, Haçadağdan doğan Günəşin parıltısına heyran olur, Gurbulaqdan su içib, Batabatın, Ağbulağın yaşıl libasından özünə çiçək çələngi tutur, Əlincənin zirvəsinə birnəfəsə çıxıb, Duzdağın təmiz havasında sərinləyir, Əcəmi sənətinin qüdrəti qarşısında baş əyib, Naxçıvanqalada özünü evindəki kimi hiss edir. Beləcə, bir həftəliyə Naxçıvana gəlmiş turistlər bu torpağın məhəbbətindən doymadan 5 minillik tarixi şəhərə əlvida demədən yenidən bir də səyahət üçün gələn mövsümə hazırlıqlar aparır.
Bütün bunlar, müasir Naxçıvanın 100 yaşlı qəzetimizin səhifələrinə sığmayan turizm mənzərəsinin yaddaşlarda qalmış iri başlıqlarının, gözəlliyindən doyulmayan fotolarının qısa hekayəsidir.

 Əli CABBAROV

"Şərq qapısı" qəzeti

24.09.2021 

Naxçıvan Muxtar Respublikasının turizm potensialı beynəlxalq sərgidə təbliğ olunub

Rusiya Federasiyasının Moskva şəhərində 7-9 sentyabr tarixlərdə 27-ci “OTDYKH Leisure Moscow” beynəlxalq sərgi və forumu keçirilib.

Azərbaycan, Moldova, Bolqarıstan, Belarusiya, Rusiya,  Almaniya, İspaniya, Kipr, Misir, Tunis, Hindistan, Şri-Lanka, Çin, Yaponiya, Tayland, Tanzaniya, Braziliya, Kuba kimi 18 ölkədən 350-dən çox şirkətin iştirak etdiyi forum-sərgidə Azərbaycan tərəfindən “Azərbaycan Hava Yolları” QSC (AZAL), Azərbaycan Hotel Assosiasiyası, Azərbaycan Turizm Bürosu, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Turizm Departamenti, eləcə də 11 yerli turizm şirkəti iştirak edib.

Sərgidə “Naxçıvan Muxtar Respublikası” stendi təşkil olunub. Ölkəmizin ilk dəfə olaraq iştirak etdiyi sərgidə “Naxçıvan Muxtar Respublikası” stendi turistlərin marağını xüsusilə cəlb edib. Stenddə muxtar respublikanın tarix-mədəniyyət abidələrinin maketləri nümayiş etdirilib, quraşdırılmış monitor vasitəsilə diyarımızın turizm potensialı ilə bağlı videoçarxlar sərgi iştirakçılarının böyük marağına səbəb olub. Həmçinin Naxçıvan Muxtar Respublikasının Turizm Departamenti tərəfindən hazırlanmış 1000-ə yaxın Naxçıvan-Qarabağlar, Naxçıvan-Əlincəqala, Naxçıvan-Şahbuz-Batabat, Naxçıvan-Gəmiqaya turist marşrutlarının, Ağbulaq Kənd Turizm İstirahət Bölgəsinin, Möminə Xatın türbəsinin və Duzdağ Fizioterapiya Mərkəzinin rus-ingilis dillərində bukletləri, eləcə də Naxçıvan-Moskva təyyarə reysi barədə məlumatlar sərgi iştirakçılarına təqdim olunub. Həmçinin muxtar respublikada istehsal olunan yerli məhsullarımızdan “Sirab”, “Badamlı”, Naxçıvan duzu və digər brend məhsullar beynəlxalq sərgidə nümayiş etdirilib.

Ardını oxu...

Turizmin inkişafı diqqət mərkəzindədir

Dövlət proqramı icra olunur


Turizm müasir dövrün ən çox diqqəti cəlb edən sosial-iqtisadi sahələrindən biridir. Çoxşaxəli inkişaf istiqamətlərinə malik olan bu sektor həm müxtəlif xalqlar arasında qarşılıqlı münasibətlərin formalaşmasına, həm insanların daimi və mövsümi məşğulluqlarının təmin edilməsinə, həm də iqtisadi tərəqqiyə təkan verir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin dediyi kimi: “Turizm sahəsi həm regionların inkişafı, həm də ki ölkənin iqtisadi potensialının möhkəmlənməsi üçün, Azərbaycanın imici, dünyaya inteqrasiyası üçün çox mühüm bir vasitədir”.

Azərbaycan Respublikasının zəngin tarixi ənənələri, maddi mədəniyyət nümunələrinin bolluğu, müxtəlif iqlim tiplərinin və təbii şəraitin mövcudluğu bu qədim diyarda geniş turizm potensialının formalaşmasına gətirib çıxarmışdır. Bu potensialdan istifadənin təmin edilməsi məqsədilə son illərdə turizm infrastrukturunun inkişafı, ölkəmizin beynəlxalq aləmdə tanıdılmasına xidmət edən dövlətlərarası mədəni və idman tədbirlərinin təşkili məqsədilə hazırlanan layihələrin icrası yüksək peşəkarlıqla həyata keçirilir.

Ardını oxu...

“2021-ci ilin birinci yarısının yekunları və qarşıda duran vəzifələr” mövzusunda iclas keçirilmişdir

16 iyul 2021-ci il tarixdə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Turizm Departamentində Altıncı çağırış Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin beşinci sessiyasında qarşıya qoyulan vəzifələr  və 2021-ci ilin birinci yarısının yekunları ilə bağlı iclas keçirilmişdir. İclası giriş sözü ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası Turizm Departamentinin direktoru Əkbər Novruzov açaraq 2021-ci ilin ötən dövrü ərzində görülmüş işlər və keçirilən tədbirlər haqqında ətraflı məlumat vermişdir.

Qeyd olunmuşdur ki, 2021-ci ilin ötən dövrü ərzində Naxçıvan Muxtar Respublikasının Turizm Deparamenti tərəfindən bir sıra işlər həyata keçirilmiş, turizmin inkişafı diqqətdə saxlanılmışdır.

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin diqqət və qayğısı ilə muxtar respublikada həyata keçirilən uğurlu sosial-iqtisadi islahatlar turizmi inkişaf edən sektora çevirib. Son illər qədim diyarın tarixi-mədəni irsinin tanıdılması, tarixi və mədəni abidələrin bərpa olunması, müalicə mərkəzlərinin yenidən qurulması, yeni otel və istirahət mərkəzlərinin tikilməsi, ən ucqar yaşayış məntəqələrində müasir tələblərə cavab verən istirahət, ticarət, xidmət və səhiyyə ocaqlarının istifadəyə verilməsi, avtomobil yollarının yenilənməsi turizmin inkişafına təkan vermiş və bu sahənin dinamik inkişafına səbəb olmuşdur.

Ardını oxu...

Naxçıvan Regional Peşə Tədris Mərkəzində “Naxçıvan Muxtar Respublikasında mövcud olan turizm marşrutları üzrə bələdçilərin texniki-peşə biliklərinin təkmilləşdirilməsi” təlimi başa çatmışdır

Naxçıvan Muxtar Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin və Naxçıvan Muxtar Respublikası Turizm Departamentinin birgə təşkilatçılığı ilə Naxçıvan Regional Peşə Tədris Mərkəzində “Naxçıvan Muxtar Respublikasında mövcud olan turizm marşrutları üzrə bələdçilərin texniki-peşə biliklərinin təkmilləşdirilməsi” təlimi başa çatmışdır. Təlim, Azərbaycan Turizm Bürosunun Sənaye Assosiasiyaları üzrə meneceri, Ümumdünya Turizm Bələdçiləri Assosiasiyaları Federasiyasının (WFTGA) beynəlxalq təlimçisi Səkinə Əsgərova tərəfindən aparılmış, tədris müddətində müdavimlərə turizm marşrutları üzrə bölgələrin coğrafiyası, tarixi, iqtisadiyyatı, incəsənət və əsas mədəniyyət mərkəzləri, muzeyləri, maddi və mədəni tarixi-memarlıq abidələri, eyni zamanda bölgə əhalisinin etnoqrafik xüsusiyyətləri haqqında ətraflı məlumat verilmişdir. Təlim iştirakçılarına bu sahədə fəaliyyət göstərən şəxslərin xarici dil biliklərinə, yüksək ünsiyyət qurma, səlis, işgüzar və mədəniyyətlərarası danışıq bacarığına, ölkə¬nin coğrafiyası, tarixi və mədəniyyəti barədə ətraflı biliklərə, dünyagörüşünə malik olmasının əsasları və şərtləri izah olunmuşdur. Dörd gün davam edən təlimdə iştirakçılara “Kursun məqsədi və obyektləri”, “Turizm bələdçisinin rolu”, “Müxtəlif növ turlarda bələdçilik fəaliyyəti”, “Bələdçi mətninin strukturu”, “Səs, sözlərdən istifadə, sualların idarə edilməsi”, “Turizm məhsulu və turizm marşrutunun inkişaf etdirilməsi”, “Gəzinti və avtobus turunda beynəlxalq standartlar” mövzusunda seminarlar tədris olunmuş, Naxçıvan Muxtar Respublikası üzrə tematik, muzey, gəzinti və avtobus turları üzrə praktik məşğələlər təşkil edilmişdir.

Turizm marşrutları üzrə bələdçilərin texniki-peşə biliklərinin təkmilləşdirilməsi üzrə təlimə start verilib

29 iyun 2021-ci il tarixdə Naxçıvan Regional Peşə Tədris Mərkəzində Azərbaycan Respublikasının Dövlət Turizm Agentliyi, Naxçıvan Muxtar Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi, Naxçıvan Muxtar Respublikası Turizm Departamenti və Azərbaycan Turizm Bürosunun birgə təşkilatçılığı ilə “Naxçıvan Muxtar Respublikasında mövcud olan turizm marşrutları üzrə bələdçilərin texniki-peşə biliklərinin təkmilləşdirilməsi” təliminin açılış tədbiri keçirilmişdir.

Naxçıvan Muxtar Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi naziri Nicat Babayev çıxış edərək bildirmişdir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasında həyata keçirilən uğurlu islahatlar həyatın bütün sahələrində dinamik inkişafı təmin edir. Yeni iş yerləri yaradılır, əhalinin məşğulluğunun artırılması, sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi istiqamətində kompleks tədbirlər həyata keçirilir. Muxtar respublikamızın iqtisadi gücü artdıqca yeni fəaliyyət sahələri yaranır ki, bu da əmək bazarında iş imkanlarının artmasına səbəb olur. Nəticə etibarilə ixtisaslı kadrlara olan tələbat artır və bu sahədə dövlət dəstəyi gücləndirilir. Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin 2016-cı il 28 yanvar tarixli Sərəncamı ilə təsdiq edilmiş “2021-2025-ci illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikasında əhalinin məşğulluğunun artırılması üzrə Dövlət Proqramı”nın icrası mühüm əhəmiyyətə malikdir. Proqramın uğurla icra olunması digər sahələrlə bərabər peşə təhsilinin inkişafına da yeni imkanlar yaratmışdır. Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin müvafiq Qərarı ilə təsdiq edilmiş peşə təhsili üzrə kadr hazırlığı aparılması nəzərdə tutulan ixtisasların siyahısında Turizm agenti peşəsi üzrə kursun tədris planı da təsdiq edilmişdir.

Ardını oxu...

00579185
Bu gün
Dünən
Bu həftə
Bu ay
Ümumi
163
102
662
5130
579185

Tarix: 24-09-2021
Biz, sosial şəbəkələrdə: